Vanaf de oprichting in 1945 door Dolf van der Linden tot de verzelfstandiging in 2013 was het Metropole Orkest het muzikale hart van de Nederlandse omroep. In deze decennia trad het orkest als vast omroeporkest op tijdens grote (omroep)evenementen, waaronder het Nederlands Nationaal Songfestival. Het orkest stond ook op het internationale podium tijdens de vier edities waarin Nederland het festival vormgaf. Hieronder vind je een overzicht van deze bijzondere momenten, in beeld én in context.
In de jaren ’50 groeide het orkest naar 45 orkestleden, dankzij een steeds grotere nationale en internationale reputatie. Het orkest had steeds meer radio optredens en studio opnames in België en Nederland. De echte doorbraak kwam echter door de opkomst van televisie als mainstream medium. Zo arrangeerde Dolf van der Linden samen met het Metropole Orkest de openingstune van het avondnieuws. Maar vooral de beslissing van de European Broadcasting Union om een internationaal songfestival te houden, en de daaropvolgende vraag aan het orkest om alle nationale songfestivals te begeleiden, zette het orkest steeds meer in het spotlicht.
1956 — het eerste Nationaal Songfestival: Dolf van der Linden
Het eerste Nederlandse Nationaal Songfestival vond plaats op 24 april 1956. Het Metropole Orkest, onder leiding van Dolf van der Linden, begeleidde alle nummers maar verzorgde ook met een instrumentaal stuk, de interval act. Jetty Paerl won deze editie met “De Vogels van Holland”. Zowel zij als de nummer 2, Corry Brokken met “Voorgoed Voorbij” mocht Nederland vertegenwoordigen op het Eurovisie Songfestival later dat jaar.
1957 — Corry Brokken wint het Eurovisie Songfestival
In 1957 deed Nederland mee aan het Eurovisie Songfestival met “Net als toen” gezongen door Corry Brokken. Zij werd de eerste Nederlandse winnaar van het internationale songfestival.
De inzending werd gedirigeerd door Dolf van der Linden en begeleid door Metropole Orkest-violist Sem Nijveen.
1958 — Eurovisie Songfestival: eerste deelname Metropole Orkest
In 1958 organiseerde Nederland het Eurovisie Songfestival voor het eerst. Het Metropole Orkest begeleidde de inzendingen, speelde de muzikale interludia en verzorgde het slotstuk. Op de website van beeld en geluid is de hele Eurovisie uitzending terug te zien. Eurovisie Songfestival 1958
1959 — Teddy Scholten wint beide songfestivals
Gedenkwaardig is het optreden van Teddy Scholten, die in 1959 zowel het Nationaal Songfestival als het Eurovisie Songfestival in Frankrijk won met het nog altijd bekende lied “Een beetje”.
1962-1963: Treedt het Metropole Orkest wel of niet op bij de Songfestivals?
Ook in de jaren ’60 begeleidde het Metropole Orkest de inzendingen op het Nationaal Songfestival, met twee uitzonderingen: 1962 en 1963.
In 1962 was het de vraag of het Metropole Orkest überhaupt de inzendingen zou begeleiden op het Nationaal Songfestival. In februari van dat jaar was in diverse kranten te lezen dat het Metropole Orkest niet zou optreden op het Nationaal Songfestival: “de leden van het Metropole Orkest van de N.R.U., wensten een aparte honorering, omdat naast de tv-uitzending uit ‘Concordia’ in Bussum, ook de AVRO het programma over de radio wilde uitzenden”. De radio-uitzending zou gelijktijdig worden uitgezonden en dat betekende min of meer een dubbel optreden. Echter valt een aantal dagen later in de Trouw te lezen dat na veel geharrewar en vergaderingen, de AVRO besloot de radio-uitzending later uit te zenden, waardoor er geen dubbel optreden meer zou plaatsvinden.
Uiteindelijk begeleidde het orkest het volledige festival en werd “Taboo” gecomponeerd als instrumentaal interludium. De winnaar dat jaar werd het Duo de Spelbrekers met (kleine kokette) “Katinka”.
Bijna een jaar later ontstond opnieuw onrust rondom honoraria. Dit keer ging het om een conflict tussen de NTS en de Nederlandse Toonkunstenaars Bond (NTB), waarbij de meeste orkestmusici waren aangesloten. Vanaf 1 januari 1963 staakten de musici omdat hen was “opgedragen” voor een lage beloning op te treden voor radio en televisie. De musici wilden dat de honoraria voor tv-optredens losgetrokken werden van radio-optredens. Alle contracten werden per ommegaande post ongetekend teruggestuurd naar de NTB.
Op 8 februari 1963 was de staking voorbij: er werd een akkoord gesloten met betere salarissen, contractafspraken en werkzekerheid. Maar het akkoord kwam te laat voor de omroep. Het Metropole Orkest trad dat jaar niet op bij het Nationaal Songfestival en ook niet bij het Eurovisie Songfestival. Dolf van der Linden bleef solidair met het orkest en ging daarom niet mee als dirigent naar het internationale festival.
In de daaropvolgende jaren speelde het Metropole Orkest weer op de Nationale Songfestivals.
1970 — Nederland organiseert het Eurovisie Songfestival voor de 2e keer
Vijftien jaar na de eerste organisatie viel het Nederland opnieuw toe. Dolf van der Linden dirigeerde alle muzikale intermezzo’s, zowel de Nederlandse als Ierse inzending. Dat laatste was bijzonder omdat de Ieren zonder dirigent naar het festival waren gekomen. Juist dit liedje “All Kinds of Everything” wint het festival.
1976 — Eurovisie Songfestival: Jan Stulen vervangt Dolf
Het Metropole Orkest stond op Eurovisie Songfestival van 1976 onder leiding van Jan Stulen. Dolf had hem persoonlijk gevraagd de finale te dirigeren, omdat hij het steeds moeilijker vond om de workload aan te kunnen. Dat bleek onder anderen uit het afzeggen van concerten en het steeds herhaaldelijk spelen van dezelfde muziekstukken tijdens repetities. Steeds vaker traden gastdirigenten op zoals Rogier van Otterloo, en Jan Stulen om hem te vervangen. Stulen dirigeerde de openingstune; de Nederlandse inzending werd geleid door Harry van Hoof. Het Metropole Orkest begeleidde alle inzendingen, gedirigeerd door de dirigenten van de betreffende landen.
1980 — Eurovisie Songfestival: Rogier van Otterloo
Het laatste optreden van het Metropole Orkest op het Eurovisie Songfestival was in 1980 onder leiding van Van Otterloo. Rogier van Otterloo componeerde de ouverture “Ouverture Songfestival 1980” en dirigeerde het orkest tijdens het optreden van de inzendingen inclusief de Nederlandse inzending “Amsterdam” gezongen door Maggie McNeal.
1981-1988 — Nationaal Songfestival: Rogier van Otterloo
Bij het overnemen van het dirigentenstokje van Dolf hoorde ook het dirigeren van het Metropole Orkest tijdens het Nationaal Songfestival. Dat deed Van Otterloo vanaf 1981 met verve totdat hij in 1988 overleed op 46-jarige leeftijd. Toen de Eerste Kamer een nieuw plan voor de symfonische orkesten zou behandelen, kreeg het Metropole Orkest toestemming om een nieuwe hoofddirigent te zoeken: iemand met “schwung” die het orkest nieuw leven kon inblazen.
1996-1998 — Nationaal Songfestival: Dick Bakker
Dick Bakker dirigeerde het Metropole Orkest vanaf 1996 bij het Nationaal Songfestival, tot in 1998 het live orkest werd geschrapt en vervangen door een backing track. Edsilia Rombley won dat jaar met “Hemel en Aarde” en werd vierde op het Eurovisie Songfestival.
en draag bij aan educatieve projecten en aan het behoud van Nederlands erfgoed.
